آموزش هوشمند

یکی از مهمترین عوامل پیشرفت هر جامعه، آموزش و پرورش آن جامعه است.
آموزش و پرورش سازمانی است که از دیرباز نقش سازنده و اساسی در بقاء و تداوم فرهنگ و
تمدن بشری داشته و امروزه نیز سنگ زیربنای توسعه فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی
هر جامعه بهشمار می آید. بنابراین، در جهان پیوسته در حال تغییر و تحول کنونی، کشوری
پیشرفته خواهد بود که دارای نظام آموزشی کارآمد، مترقی، منعطف و پویا باشد. این در حالی
است که چالش ها و فرصت هایی که نظام آموزشی با آن مواجه است هر ساله رو به افزایش
.) هستند )دارابی، نیستانی و میرزائی فرد، 1332
تجربه نشان داده است که چگونگی وضعیت آموزش و پرورش در کشورهای مختلف،
داستان رشد و انحطاط هر کشور در طول حیات تاریخی آنهاست. جامعهای پیشرفته است که
سیستم آموزشی پیشرفته و مترقی داشته باشد و برعکس قومی منحط و یا دچار رکود است که
دارای نظام آموزشی عقب مانده و راکد باشد و این نکتة قابل تعمیمی است که در مورد ابعاد
مختلف و در همة زمینه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و حتی مذهبی و اخلاقی و
در رابطه با کلیة جوامع انسانی صادق است. چهره ی دنیای امروز حکایت از تأثیر سیستم های
تعلیم و تربیت دارد و آینة تمام نمای طریقة عملکرد نظامهای آموزش می باشد.
نظام های آموزشی کنونی در مقایسه با نظام های گذشته، مجبورند با دامنه گسترده ای از
مسایل مقابله کنند. گاهی اوقات حل این مسایل با استفاده از ابزارها و روش های سنتی بهدلیل
این که مورد انتقاد قرار گرفته اند، غیرممکن است )کاکیر 1 .)2612 ،
فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از موضوعات بحثانگیز در دنیای امروز است که
بسیاری از جوانب زندگی از جمله نظام های آموزشی را در برگرفته است. در واقع نظام آموزشی
هر کشور جهت همگام شدن با توسعه جهانی و رو به پیشرفت، باید بتواند علاوهبر هماهنگ
کردن خود با تحولات جامعه امروزی، چشم اندازها و تغییرات آینده را پیش بینی و آن ها را در
.) جهت ایجاد تحولات مطلوب در آینده هدایت کند )مهاجران، قاهای و حمزه رباطی، 1332
از نظر بسیاری از صاحبنظران، ساختار کنونی سیستم آموزشی خشک است و
نمی تواند نیازهای جهانی در حال تغییر را پاسخگو باشد. سیستم آموزشی موجود سرعت
پیشرفت های حاصله در اقتصاد و فن آوری را کند می کند. لذا تغییر در مدل آموزشی ضروری
است )جوکار، 1323 (. امروزه اصلاحات نظام آموزشی بیشتر متمرکز بر سازماندهی
برنامهدرسی، عوض کردن محتوای کتب، افزایش یا کاهش ساعات تدریس و مواردی از این
1. Cakir
دوفصلنامه مطالعات برنامه ریزی آموزشی / دوره چهارم/ شماره 8 / پاییز و زمستان 4631
63
قبیل متمرکز است. اما موضوع نگرانکننده این است که این بازسازیها تا چه حد بهطور
مستقیم بر یادگیری دانشآموز مؤثر است )مطیعی، حیدری و صادقی، 1331 (. متخصصان
آموزش بر این باورند که الگوهای یادگیری سنتی نمی تواند، پاسخگوی نیازها و چالش هایی
باشند که بر اثر فنآوری های جدید و پرسرعت پدید آمده اند. فنآوری های اطلاعاتی و ارتباطی،
ابزار موردنیاز برای رویارویی با چالش های آموزشی را در اختیار افراد قرار می دهند.
تکنولوژی های نوین، فرصت های بیشتر و جذاب تری مانند فرصت کسب تجربه یادگیری
متناسب با توانایی ها و شیوه یادگیری هر دانشجو را برای یادگیری ارایه می کنند )هادجرویت 1 ،
.)2616
در واقع، بهکارگیری گسترده فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرآیند آموزش، همزمان با
تحول در رویکردهای آموزشی درجهان، زمینه شکلگیری مدارس هوشمند را فراهم آورده
است. یادگیری های مبتنی بر فناوری های نوین اطلاعاتی، با ایجاد تغییرات بنیادین در مفاهیم
آموزش سنتی، توانسته است بسیاری از ناکارآمدی های نظام های آموزشی را رفع کرده و
دگرگونی های اساسی را در آموزش به وجود آورد.
همانگونه که حرکت جهانی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، برای تغییر
ساختار آموزشی، با دگرگونی جوامع از جوامع سنتی به جوامع دانایی محور و بهرهگیری از
شرایط نوین ارتباطی پدید آمده است، مسئولان کشور نیز تغییر شرایط جهانی و نیاز به تغییر
در نظام آموزشی کشور را به خوبی درک کرده اند، و این امر به وضوح در اسناد مصوب وزارت
آموزش و پرورش بهچشم می خورد. در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش در موارد
متعددی بر استفاده هوشمندانه از فناوری تأکید شده است. مسئولان بهخوبی آگاهند که آنچه
در جامعه داناییمحور ارزش محسوب می شود، تولید علم و دانش است. می توان مدارس
هوشمند را فضایی آموزشی در نظر گرفت که تحقق جامعه داناییمحور را میسر خواهد ساخت
.) )محمودی، نالچیگر ابراهیمی و صادقی مقدم، 1321
فناوری اطلاعات و ارتباطات درمدت زمان کوتاهی که ازپیدایش آن می گذرد توانسته است
تغییرات فراوانی را درنحوة زندگی بشر بهوجود آورد. یکی از زمینه هایی که سهم عمده ای ازاین
تغییرات را بهخود اختصاص داده است، یادگیری است. نقش فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی
درچرخه یادگیری بسیاراهمیت دارد.یادگیری به شیوه سنتی، فرد مجبور بود که بهطور مداوم
بخواند و بنویسد و ارتباط تقریباً یکطرفه بود. اما با کارگیری فناوری اطلاعاتی و ارتباطی
1. Hadjerrouit
ارزیابی مدارس هوشمند و سنتی از نظر کارایی در ایجاد یادگیرندگان خود تنظیم ...
68
یادگیری، فرد علاوهبر این مهارت های پایه، نیازمند داشتن مهارت استفاده از فناوری های
اطلاعاتی و ارتباطی می باشد.
خلاصه مطلب آن که، انفجار فنآوری، روش های یادگیری موجود را با سرعتی باورنکردنی
تغییرداده است )ظفری و همکاران، 1333 (. مطالعات گوناگون، نشان میدهند که استفاده از
فناوریهای نوین در آموزش سنتی، به افزایش اثربخشی یادگیری میانجامد. از جمله تغییرات
ایجاد شده در آموزشهای سنتی تلفیق شده با فناوری، میتوان از تغییر نگرش دانشآموزان،
افزایش مشارکت و تعامل و همچنین بالا رفتن اعتماد به نفس دانشآموزان )دامنز 1 2663 ، به ،
نقل از خانی، باقری و دانشیار، 1332 (، تغییر جدی در تعامل های کلاس درس )گوس 2 ،
2661 (، استفاده از راهبردهای جدید برای انجام تکالیف درسی )کوزما 3 2663 (، تغییر در ،
راهبردهایخودتنظیمی مورد استفاده در محیط سنتی مانند خودبازبینی یا خودمشاهدهگری و
بهکارگیری راهبردهایخودتنظیمی متناسب با محیط )ویپ و چارلی 1 2661 ( یاد کرد. در ،
پژوهشی دیگر در بررسی استفاده از فاوا در آموزش ریاضی، عملکرد دانشآموزان آموزش دیده
با فاوا نسبت به دانشآموزانی که به روش سنتی آموزش دیده بودند، ارتقاء یافته بود و علاوهبر
آن از عزت نفس بالاتری برخوردار شدهاند )قاسمی، 1322 (. همچنین، بهکارگیری نرم افزار
آموزشی بر پیشرفت تحصیلی و افزایش انگیزه یادگیری فعال دانش آموزان مؤثر گزارش شده
است )نوروزی، ضامنی و شرف زاده، 1333 (. البته تلفیق فناوری در برنامه درسی به امکانات
گوناگونی نظیر سختافزار، نرمافزار و نیروی انسانی ماهر و متخصص نیاز دارد )زمانی، عابدی،
.) سلیمانی و امینی، 1323
در تعریف و توصیف مدرسه هوشمند می توان گفت: مدرسة هوشمند سازمانی است
آموزشی با موجودیت فیزیکی و حقیقی )نهمجازی( که در آن دانشآموزان به شکل نوین
آموزش خواهند دید. در مدرسة هوشمند مدیریت، مبتنی بر فناوری رایانه و شبکه است و
محتوای اکثر دروس آن الکترونیکی و نظام ارزشیابی و نظارت آن هوشمند است. در اینگونه
مدارس، دانشآموزان متناسب با استعدادها و علاقههای خود به یادگیری میپردازند. توجه به
بارور کردن تمامی استعدادهای بالقوة دانشآموزان در تمامی فعالیت های آموزشی و فوقبرنامه
در این مدارس به چشم میخورد و محدودیتی برای پیشرفت تحصیلی آنها وجود ندارد.

ادامه مقاله 

http://eps.journals.umz.ac.ir/article_1217.html